PPren botoekin hautatutako alkatea, aurrekontuak Bildurekin adosten dituena
2023ko maiatzaren 28ko hauteskundeek euskal hiriburuetako udalbatzarik zatituena utzi zuten. EH Bildu nagusitu zen, botoen %22,8rekin eta 7 zinegotzirekin. PSE-EEk (%21,9), PPk (%20,1) eta EAJ-PNVk (%19,7) 6na zinegotzi lortu zituzten, eta Elkarrekin Podemos koalizioak, 2. Ekainaren 17ko inbestiduran, Etxebarriak 18 boto bildu zituen (PSE-EE, EAJ-PNV eta PP), EH Bilduren hautagai Rocío Viterok jasotako 9en aurrean; Elkarrekinek ere Viteroren alde bozkatu zuen. EH Bilduk salatu zuen itun bat egin zela zerrenda irabazlea baztertzeko. Sozialistek eta jeltzaleek, berriz, lehendik partekatzen zuten koalizio-gobernuaren jarraipen gisa aurkeztu zuten: Gorka Urtaran (EAJ-PNV) zen alkatea, eta Etxebarria, lehen alkateordea. Aliantza bera da Eusko Jaurlaritzari eta Arabako Foru Aldundiari eusten diena.
PPk inbestiduraren alde bozkatu zuen, baina ez da izan ez gobernukide ez aurrekontu-bazkide. 2024an gobernuak gai desberdinak adostu zituen talde bakoitzarekin: zerga-ordenantzak EH Bildurekin, plan orokorra Elkarrekinekin eta autobus elektrikoen erosketa PPrekin. 2026ko aurrekontua, 507,51 milioi eurokoa (%6,49 gehiago), 2026ko urtarrilaren 23an onartu zen, PSE-EE, EAJ-PNV eta EH Bilduren botoekin, 2024ko kontuekin gertatu zen bezala. EH Bilduren zuzenketei esker, Gamarrako «errugbiaren hiria», komun publiko berriak, etxegabetzeak prebenitzeko bulego bat eta Ariznabarrako aparkaleku bat sartu ziren aurrekontuan. Aurka bozkatu zuten PPk —haren bozeramaile Iñaki García Calvok kritikatu zuen errekorra zergadunei bildutako 187 milioitan oinarritzen dela— eta Elkarrekinek, etxebizitza-neurriak faltan bota baitzituen.
Kontuek 64,3 milioiko inbertsio erreala jasotzen dute (%8 gehiago), 26 milioi etxez etxeko laguntza-zerbitzurako eta 50 milioi baino gehiago garbiketarako eta hondakinetarako. Segurtasun-arloa %39,2 hazi da, Aguirrelandako komisaldegiko hobekuntzekin eta bideozaintza gehiagorekin. Proiektu handienak atzeratu egin dira, 2027-2029rako konpromiso-kredituekin: 15,7 milioi tranbia Zabalganaraino eramateko, 5,4 Aldabe gizarte-etxea berritzeko eta 3 Goyako gasolindegi zaharra birgaitzeko. Ogasunaren arabera, udalaren zor bizia 112,3 milioi eurokoa zen 2025eko abenduaren 31n.
Dagoeneko isunak jartzen dituen emisio gutxiko eremua
Eremu hori atzeratu edo murriztu duten beste hiri batzuek ez bezala, Gasteizek aplikatu egiten du bere emisio gutxiko eremua. Udalbatzak 2025eko martxoan onartu zuen ordenantza, eta lehen fasea urte bereko irailaren 15ean jarri zen indarrean Erdi Aroko hirigunean eta Zabalgunearen zati batean; han B, C, ECO edo zero emisioko etiketa duten ibilgailuek baino ezin dute zirkulatu. Hiru hilabeteko informazio-aldiaren ondoren, abenduaren 15ean hasi ziren isunak: 200 euro, edo 100, berehala ordainduz gero. 2026ko martxoko udal-balantzearen arabera, sei hilabetean 637 zehapen izapidetu ziren, eta etiketarik gabeko ibilgailuak eremura sartzen direnen %4ra jaitsi ziren. 2026ko ekainaren 15etik aurrera, salbuespenak eska ditzakete egoiliarrek, garajeek, mugikortasun murriztua duten pertsonek, errenta txikia dutenek eta profesionalek. Bigarren fasea 2027rako dago aurreikusita, eta hirugarrena, B etiketa duten ibilgailuei ere eragingo diena, 2030erako. RAC Vasco Navarrok errekurtsoa jarri zion ordenantzari; Udalak legezkoa dela defendatzen du.
Garraio publikoak babesten du politika hori. Tuvisa udal-autobusen enpresak 19,38 milioi bidaia izan zituen 2025ean, aurreko urtean baino %8,85 gehiago. Horietatik 5,83 milioi autobus elektriko adimendunaren (BEI) linean egin ziren. Hamabi urtetik beherakoentzako doakotasunak lagundu zuen hazkunde horretan.
Abiadura handiko trena lur gainetik iritsiko da
Hiriak duen azpiegitura handi falta da abiadura handiko trenaren etorrera. Alta Velocidad Vitoria-Gasteiz sozietateak 2026ko urriaren 15ean egindako bileraren ondoren, Garraio Ministerioak berretsi zuen trena, hasieran, lur gainetik iritsiko dela, 300 milioiko inbertsioarekin. Adifek 2028an lizitatu nahi ditu obrak. Geltoki berriak 6.000 metro koadroko lurpeko atondoa izango du, eta bi solairuko aparkalekua, 200 plazarekin; alkateak eskatu zuen, eta eskaera onartu egin zitzaion. Lurperatzea geroagorako geratzen da, eperik gabe. Etxebarria pozik agertu zen: «Gasteizek ezin du gehiago itxaron». Arabako ahaldun nagusi Ramiro Gonzálezek, EAJ-PNVkoa eta alkatearen bazkidea, ohartarazi zuen, aldiz, proiektuak bere horretan uzten duela trenaren lur gaineko sarrera eta ez duela argitzen noiz lurperatuko den linea.
Ohiko galderak
Nor da Vitoria-Gasteizko alkatea? Maider Etxebarria, PSE-EEkoa; 2023ko ekainaren 17az geroztik da alkate, eta kargua betetzen duen lehen emakumea da.
Zein alderdi daude gobernuan Gasteizen? PSE-EE eta EAJ-PNV, koalizioan, 27 zinegotzietatik 12rekin eta EH Bilduren aurrekontu-babesarekin.
Zenbat zinegotzi ditu Vitoria-Gasteizko Udalak? Hogeita zazpi: EH Bilduk 7, PSE-EEk 6, PPk 6, EAJ-PNVk 6 eta Elkarrekin Podemosek 2.
Zenbatekoa da Gasteizko 2026ko aurrekontua? 507,5 milioi euro, hiriaren historiako handiena; 2026ko urtarrilaren 23an onartu zen, PSE-EE, EAJ-PNV eta EH Bilduren botoekin.
Zergatik ez du gobernatzen EH Bilduk, 2023an irabazi bazuen? PSE-EEk, EAJ-PNVk eta PPk 27 botoetatik 18 batu zituztelako inbestiduran, eta Etxebarria hautatu zutelako.