--- type: municipio lang: eu canonical: https://www.politicaelectoral.com/eu/espana/municipios/vitoria-gasteiz nombre: Vitoria-Gasteiz generado: 2026-10-21T12:00:00 data_crc: 684aca3a ambito: espana ccaa: pais-vasco provincia: Álava alcalde: maider-etxebarria --- **Maider Etxebarria** (PSE-EE) Vitoria-Gasteizko alkatea da 2023ko ekainaren 17az geroztik, eta kargu hori betetzen duen lehen emakumea da. EAJ-PNVrekin koalizioan gobernatzen du; bi alderdiek 27 zinegotzietatik 12 dituzte, eta aurrekontuak EH Bildurekin ateratzen dituzte aurrera. EH Bildu izan zen 2023an boto gehien jaso zituen zerrenda, baina sozialistek eta jeltzaleek alkatetzatik kanpo utzi zuten, PPren botoekin. Hiru gai nagusi ditu agintaldiak: dagoeneko isunak jartzen dituen emisio gutxiko eremua, abiadura handiko trenaren etorrera eta 507,5 milioi euroko aurrekontua, hiriaren historiako handiena. ## Vitoria-Gasteizko Udala - **Alkatea:** Maider Etxebarria García (PSE-EE), 2023tik - PSE-EE eta EAJ-PNVren koalizioa (27 zinegotzietatik 12), EH Bilduren aurrekontu-babesarekin. - **Gobernu-kidea:** PNV - **Kanpoko babesa:** Bildu - **Biztanleria (2025):** 260.699 biztanle - **2026ko aurrekontua:** 507,5 M€ | Zerrenda | Osoko bilkura: 27 zinegotzi | |---|---:| | Bildu | 7 | | PSE-EE | 6 | | PP | 6 | | PNV | 6 | | Elkarrekin | 2 | ## PPren botoekin hautatutako alkatea, aurrekontuak Bildurekin adosten dituena 2023ko maiatzaren 28ko hauteskundeek euskal hiriburuetako udalbatzarik zatituena utzi zuten. EH Bildu nagusitu zen, botoen %22,8rekin eta 7 zinegotzirekin. PSE-EEk (%21,9), PPk (%20,1) eta EAJ-PNVk (%19,7) 6na zinegotzi lortu zituzten, eta **Elkarrekin Podemos** koalizioak, 2. Ekainaren 17ko inbestiduran, Etxebarriak 18 boto bildu zituen (PSE-EE, EAJ-PNV eta PP), EH Bilduren hautagai Rocío Viterok jasotako 9en aurrean; Elkarrekinek ere Viteroren alde bozkatu zuen. EH Bilduk salatu zuen itun bat egin zela zerrenda irabazlea baztertzeko. Sozialistek eta jeltzaleek, berriz, lehendik partekatzen zuten koalizio-gobernuaren jarraipen gisa aurkeztu zuten: Gorka Urtaran (EAJ-PNV) zen alkatea, eta Etxebarria, lehen alkateordea. Aliantza bera da Eusko Jaurlaritzari eta Arabako Foru Aldundiari eusten diena. PPk inbestiduraren alde bozkatu zuen, baina ez da izan ez gobernukide ez aurrekontu-bazkide. 2024an gobernuak gai desberdinak adostu zituen talde bakoitzarekin: zerga-ordenantzak EH Bildurekin, plan orokorra Elkarrekinekin eta autobus elektrikoen erosketa PPrekin. **2026ko aurrekontua**, 507,51 milioi eurokoa (%6,49 gehiago), 2026ko urtarrilaren 23an onartu zen, PSE-EE, EAJ-PNV eta EH Bilduren botoekin, 2024ko kontuekin gertatu zen bezala. EH Bilduren zuzenketei esker, Gamarrako «errugbiaren hiria», komun publiko berriak, etxegabetzeak prebenitzeko bulego bat eta Ariznabarrako aparkaleku bat sartu ziren aurrekontuan. Aurka bozkatu zuten PPk —haren bozeramaile Iñaki García Calvok kritikatu zuen errekorra zergadunei bildutako 187 milioitan oinarritzen dela— eta Elkarrekinek, etxebizitza-neurriak faltan bota baitzituen. Kontuek 64,3 milioiko inbertsio erreala jasotzen dute (%8 gehiago), 26 milioi etxez etxeko laguntza-zerbitzurako eta 50 milioi baino gehiago garbiketarako eta hondakinetarako. Segurtasun-arloa %39,2 hazi da, Aguirrelandako komisaldegiko hobekuntzekin eta bideozaintza gehiagorekin. Proiektu handienak atzeratu egin dira, 2027-2029rako konpromiso-kredituekin: 15,7 milioi tranbia Zabalganaraino eramateko, 5,4 Aldabe gizarte-etxea berritzeko eta 3 Goyako gasolindegi zaharra birgaitzeko. Ogasunaren arabera, udalaren zor bizia 112,3 milioi eurokoa zen 2025eko abenduaren 31n. ## Dagoeneko isunak jartzen dituen emisio gutxiko eremua Eremu hori atzeratu edo murriztu duten beste hiri batzuek ez bezala, Gasteizek aplikatu egiten du bere **emisio gutxiko eremua**. Udalbatzak 2025eko martxoan onartu zuen ordenantza, eta lehen fasea urte bereko irailaren 15ean jarri zen indarrean Erdi Aroko hirigunean eta Zabalgunearen zati batean; han B, C, ECO edo zero emisioko etiketa duten ibilgailuek baino ezin dute zirkulatu. Hiru hilabeteko informazio-aldiaren ondoren, abenduaren 15ean hasi ziren isunak: 200 euro, edo 100, berehala ordainduz gero. 2026ko martxoko udal-balantzearen arabera, sei hilabetean 637 zehapen izapidetu ziren, eta etiketarik gabeko ibilgailuak eremura sartzen direnen %4ra jaitsi ziren. 2026ko ekainaren 15etik aurrera, salbuespenak eska ditzakete egoiliarrek, garajeek, mugikortasun murriztua duten pertsonek, errenta txikia dutenek eta profesionalek. Bigarren fasea 2027rako dago aurreikusita, eta hirugarrena, B etiketa duten ibilgailuei ere eragingo diena, 2030erako. RAC Vasco Navarrok errekurtsoa jarri zion ordenantzari; Udalak legezkoa dela defendatzen du. Garraio publikoak babesten du politika hori. **Tuvisa** udal-autobusen enpresak 19,38 milioi bidaia izan zituen 2025ean, aurreko urtean baino %8,85 gehiago. Horietatik 5,83 milioi autobus elektriko adimendunaren (BEI) linean egin ziren. Hamabi urtetik beherakoentzako doakotasunak lagundu zuen hazkunde horretan. ## Abiadura handiko trena lur gainetik iritsiko da Hiriak duen azpiegitura handi falta da abiadura handiko trenaren etorrera. Alta Velocidad Vitoria-Gasteiz sozietateak 2026ko urriaren 15ean egindako bileraren ondoren, Garraio Ministerioak berretsi zuen trena, hasieran, lur gainetik iritsiko dela, 300 milioiko inbertsioarekin. Adifek 2028an lizitatu nahi ditu obrak. Geltoki berriak 6.000 metro koadroko lurpeko atondoa izango du, eta bi solairuko aparkalekua, 200 plazarekin; alkateak eskatu zuen, eta eskaera onartu egin zitzaion. Lurperatzea geroagorako geratzen da, eperik gabe. Etxebarria pozik agertu zen: «Gasteizek ezin du gehiago itxaron». Arabako ahaldun nagusi Ramiro Gonzálezek, EAJ-PNVkoa eta alkatearen bazkidea, ohartarazi zuen, aldiz, proiektuak bere horretan uzten duela trenaren lur gaineko sarrera eta ez duela argitzen noiz lurperatuko den linea. ## Ohiko galderak **Nor da Vitoria-Gasteizko alkatea?** Maider Etxebarria, PSE-EEkoa; 2023ko ekainaren 17az geroztik da alkate, eta kargua betetzen duen lehen emakumea da. **Zein alderdi daude gobernuan Gasteizen?** PSE-EE eta EAJ-PNV, koalizioan, 27 zinegotzietatik 12rekin eta EH Bilduren aurrekontu-babesarekin. **Zenbat zinegotzi ditu Vitoria-Gasteizko Udalak?** Hogeita zazpi: EH Bilduk 7, PSE-EEk 6, PPk 6, EAJ-PNVk 6 eta Elkarrekin Podemosek 2. **Zenbatekoa da Gasteizko 2026ko aurrekontua?** 507,5 milioi euro, hiriaren historiako handiena; 2026ko urtarrilaren 23an onartu zen, PSE-EE, EAJ-PNV eta EH Bilduren botoekin. **Zergatik ez du gobernatzen EH Bilduk, 2023an irabazi bazuen?** PSE-EEk, EAJ-PNVk eta PPk 27 botoetatik 18 batu zituztelako inbestiduran, eta Etxebarria hautatu zutelako. ## Alkateen eta zinegotzien historia ### Alkateak 2000tik | Alkatea | Alderdia | Agintaldia | |---|---|---| | Alfonso Alonso Aranegui | PP | 1999ko uztailaren 3a – 2007ko ekainaren 16a | | Patxi Lazcoz Baigorri | PSE-EE | 2007ko ekainaren 16a – 2011ko ekainaren 11a | | Javier Maroto Aranzábal | PP | 2011ko ekainaren 11a – 2015ko ekainaren 13a | | Gorka Urtaran | PNV | 2015ko ekainaren 13a – 2019ko ekainaren 15a | | Gorka Urtaran | PNV | 2019ko ekainaren 15a – 2023ko ekainaren 17a | | Maider Etxebarria García | PSE-EE | 2023ko ekainaren 17a – gaur egun | ### Zinegotziak zerrendaka 2003tik | Zerrenda | 2003 | 2007 | 2011 | 2015 | 2019 | 2023 | |---|---:|---:|---:|---:|---:|---:| | Bildu | — | — | 6 | 6 | 6 | 7 | | PP | 9 | 9 | 9 | 9 | 5 | 6 | | PSE-EE | 7 | 9 | 6 | 4 | 6 | 6 | | PNV | — | 6 | 6 | 5 | 7 | 6 | | Elkarrekin | — | — | — | — | 3 | 2 | | PNV-EA | 9 | — | — | — | — | — | | EB-B | 2 | — | — | — | — | — | | EB-Aralar | — | 2 | — | — | — | — | | Sumando | — | — | — | 2 | — | — | | EA | — | 1 | — | — | — | — | | Irabazi | — | — | — | 1 | — | — | ## Etengabe hazten den hiriburu administratibo eta industriala Gasteizek beste euskal hiriburuek baino maizago aldatu du kolore politikoz. **José Ángel Cuerda** nazionalistak hogei urtez gobernatu zuen, 1979tik 1999ra. Haren ondoren etorri ziren Alfonso Alonso popularra (1999-2007), Patxi Lazcoz sozialista (2007-2011) eta Javier Maroto popularra (2011-2015). Gorka Urtaran (EAJ-PNV) 2015ean iritsi zen alkatetzara, Marotoren PP boto gehien jaso zituen zerrenda izan arren, 9 zinegotzirekin, eta 2019an errepikatu zuen. 2023an EH Bilduk irabazi zuen lehen aldiz. Eusko Legebiltzarraren eta Eusko Jaurlaritzaren egoitza denez, hiriak oso gertutik bizi du autonomia-politika. Hautesleria Bilbokoa edo Donostiakoa baino pluralagoa da: PPk lehen mailako indarra izaten jarraitzen du hemen. Biztanleria ez da hazteari uzten. 217.358 biztanle zituen 2000. urtean, eta 260.699, INEren erroldaren arabera, 2025eko urtarrilaren 1ean; udal-erroldak 263.809 biztanlerekin itxi zuen 2025a, errekor bat. Hazkundea immigrazioari zor zaio batez ere: 2024aren amaieran, erroldatutako 47.975 pertsona atzerrian jaioak ziren, guztizkoaren %18,3, udal-erroldaren arabera. Etxeko batez besteko errenta garbia 44.228 eurokoa izan zen 2024an, INEren arabera: 39.462 euro errolda-barruti apalenean eta 56.476 aberatsenean. Ekonomiak oinarri industrial sendoa eta hiriburutzari lotutako enplegu publikoa uztartzen ditu. Mercedes-Benzen furgoneta-lantegia eta Michelinen pneumatiko-fabrika dira erreferente nagusiak, industria osagarriko, logistikako eta zerbitzuetako industrialdez inguratuta. Euskal Herriko Unibertsitatearen Arabako campusak eta administrazio autonomikoak osatzen dute profil hori. Udal-zerbitzuetan, Gasteizek harro erakusten du 2012an Europako Hiriburu Berdea izendapena eman zion hiri-eredua, hiri inguruko parkeek osatzen duten eraztun berde baten inguruan antolatua. BEI lineak, edukiera handiko autobus elektrikoekin, Tuvisaren bidaien ia herena biltzen du dagoeneko, eta Euskotrenek kudeatzen duen tranbiak Zabalganarainoko luzapena du egiteke; horretarako, Udalak 2029ra arteko funtsak konprometitu ditu. Gainera, autobus-geltokiak 4,37 milioi bidaiarirekin itxi zuen 2025a, bere errekor historikoa. Aurrekontua biztanleko 1.950 euro ingurukoa da, eta zorra, 430 euro ingurukoa. Segurtasuna, garbiketa eta etxebizitza dira oposizioak kritika gehien egiten dituen arloak. Etxebarriak berretsi du berriro izango dela hautagai 2027ko maiatzaren 23ko udal-hauteskundeetan.