--- type: municipio lang: gl canonical: https://www.politicaelectoral.com/gl/espana/municipios/santiago-de-compostela nombre: Santiago de Compostela generado: 2026-10-21T12:00:00 data_crc: 17282975 ambito: espana ccaa: galicia provincia: A Coruña alcalde: goretti-sanmartin --- Por primeira vez, o Bloque Nacionalista Galego goberna a capital de Galicia. **Goretti Sanmartín** é alcaldesa desde xuño de 2023 á fronte dun executivo de BNG e Compostela Aberta que só reúne 8 dos 25 concelleiros, fronte aos 11 do PP, que foi a lista máis votada. O seu mandato defínese por dúas cousas: unha política contra a presión turística, con **taxa turística** desde outubro de 2025 e freo aos pisos de uso turístico, e unha aritmética municipal tan fráxil que o orzamento de 2026 só saíu adiante mediante unha cuestión de confianza. ## Concello de Santiago de Compostela - **Alcalde:** Goretti Sanmartín Rei (BNG), desde 2023 - Goberno en minoría de BNG e Compostela Aberta (8 de 25 concelleiros), que sacou adiante o orzamento de 2026 cunha cuestión de confianza e o apoio dos catro non adscritos. - **Socio de goberno:** CA - **Poboación (2025):** 100.965 hab. - **Orzamento 2026:** 148,5 M€ | Lista | Pleno: 25 concelleiros | |---|---:| | PP | 11 | | BNG | 6 | | No adscritos | 4 | | CA | 2 | | PSdeG-PSOE | 2 | ## Oito concelleiros para gobernar unha corporación de vinte e cinco As municipais de maio de 2023 déronlle ao PP de Borja Verea 11 concelleiros e o 37,7 % dos votos, a dous da maioría absoluta. O BNG subiu a 6, os mesmos que o PSdeG-PSOE, que se afundía tras o último mandato de Xosé Sánchez Bugallo, e Compostela Aberta, a marea que gobernou entre 2015 e 2019, quedou en 2. O 17 de xuño de 2023 Sanmartín foi investida cos votos do seu grupo, dos socialistas e de Compostela Aberta. O PSdeG limitou o seu apoio á investidura e non entrou no goberno, de modo que o executivo se formou cos 6 concelleiros nacionalistas e os 2 de Compostela Aberta. O equilibrio complicouse en xaneiro de 2025. A dirección federal do PSOE expulsou de forma cautelar a Mercedes Rosón, Mila Castro e Marta Álvarez, e sancionou a Gonzalo Muíños, por non aceptaren o portavoz que a dirección local elixira para o grupo. Desde maio de 2025 os catro figuran como **concelleiros non adscritos**, e ao PSdeG quédanlle dous edís, Gumersindo Guinarte e Marta Abal. En outubro de 2025 os non adscritos chegaron a pór enriba da mesa unha moción de censura con Rosón como candidata; o PP ofreceuse a negociala cos seus once votos, pero Rosón descartou gobernar cos populares en cuestión de horas. ## Un orzamento salvado por unha cuestión de confianza O proxecto de contas para 2026, de 148,5 millóns de euros, un 1,64 % máis que o de 2025, foi rexeitado no pleno ordinario do 25 de marzo de 2026. Ao día seguinte a alcaldesa vinculouno a unha **cuestión de confianza**, que superou con 12 votos: os de BNG, Compostela Aberta e os catro non adscritos, que pasaron da abstención ao si. O PSOE abstívose e o PP votou en contra. Verea cualificou as contas de «suspenso político e de xestión», dixo que a cidade está «máis sucia que nunca» e que ten «os peores autobuses de España», e ofreceuse como alcalde alternativo. Marta Abal, polos socialistas, considerounas «pouco rigorosas, pouco ambiciosas e insuficientes». O pleno desestimou as alegacións e aprobou o orzamento definitivamente o 6 de maio de 2026. Rosón explicou que o seu voto non servía para «lexitimar» as contas, senón para descartar unha moción de censura. Segundo o Ministerio de Facenda, a débeda viva do Concello pasou de 17,5 millóns a finais de 2024 a 23,7 millóns a finais de 2025, uns 234 euros por habitante. ## A taxa turística e o pulso polo casco histórico O trazo máis recoñecible do mandato é a ofensiva contra a **turistificación** do casco histórico, Patrimonio da Humanidade. En 2024 o Concello suspendeu durante un ano as licenzas para novas tendas de recordos, consignas de equipaxe e comercios de produtos típicos na zona vella, co obxectivo declarado de protexer o comercio de proximidade e reter veciños. O 1 de outubro de 2025 comezou a cobrar a taxa turística, de entre 1 e 2,5 euros por noite en estadías de ata cinco días. Recadou 617.636 euros ata final de 2025 e 1,14 millóns entre xaneiro e xuño de 2026; o 80 % debe destinarse a turismo sostible. Sobre os **pisos turísticos**, o concelleiro de Urbanismo, Iago Lestegás, atribúe ás inspeccións municipais que o seu número baixase de 661 a 374 entre agosto de 2024 e novembro de 2025, un 43 % menos. A mediados de 2026 levábanse feitas 85 inspeccións, e impuxéronse dúas multas de 30.050 euros e unha de 18.030 a pisos ilegais. ## Peleteiro, vivenda e un novo contrato de autobús En marzo de 2026 o pleno desbloqueou a parcela do antigo colexio **Peleteiro**, parada durante anos: a modificación do plan xeral reserva o 45 % da edificabilidade a vivenda protexida e descarta o uso hoteleiro. Votaron a favor BNG, Compostela Aberta, os non adscritos e o PSOE; os 11 concelleiros do PP, que querían equipamentos, votaron en contra. O Concello cedeulle ademais á Xunta dúas parcelas en Castro de Abaixo onde a Administración galega licitou 34 vivendas públicas por máis de 7 millóns, previstas para 2028. O transporte, branco habitual da oposición, entra nunha etapa nova. O 22 de xullo de 2026 a Xunta de Goberno Local adxudicoulle a Monbus o **contrato do autobús urbano**, con 16 liñas, seis delas circulares, case 700 paradas, servizo nocturno e conexións coas parroquias rurais; o Concello prevía poñelo en marcha no outono. Coa vista posta no Ano Santo de 2027, Concello e Xunta coordinan a programación do Xacobeo. O BNG confirmou a Sanmartín como candidata para as municipais do 23 de maio de 2027. ## Preguntas frecuentes **Quen é a alcaldesa de Santiago de Compostela?** Goretti Sanmartín Rei, do BNG, alcaldesa desde o 17 de xuño de 2023. **Que partido goberna en Santiago de Compostela?** O BNG, nun goberno en minoría con Compostela Aberta que suma 8 dos 25 concelleiros. **Cantos concelleiros ten o Concello de Santiago de Compostela?** Vinte e cinco: 11 do PP, 6 do BNG, 2 de Compostela Aberta, 2 do PSdeG e 4 non adscritos. **Cal é o orzamento de Santiago de Compostela en 2026?** 148,5 millóns de euros, aprobados definitivamente o 6 de maio de 2026 tras unha cuestión de confianza. **Cando son as próximas eleccións municipais en Santiago?** O 23 de maio de 2027. ## Histórico de alcaldes e concelleiros ### Alcaldes desde 2000 | Alcalde | Partido | Mandato | |---|---|---| | Xosé Antonio Sánchez Bugallo | PSdeG-PSOE | 23 de decembro de 1998 – 11 de xuño de 2011 | | Gerardo Conde Roa | PP | 11 de xuño de 2011 – 17 de abril de 2012 | | Ángel Currás Fernández | PP | 17 de abril de 2012 – 8 de xullo de 2014 | | Agustín Hernández Fernández de Rojas | PP | 8 de xullo de 2014 – 13 de xuño de 2015 | | Martiño Noriega Sánchez | CA | 13 de xuño de 2015 – 15 de xuño de 2019 | | Xosé Antonio Sánchez Bugallo | PSdeG-PSOE | 15 de xuño de 2019 – 17 de xuño de 2023 | | Goretti Sanmartín Rei | BNG | 17 de xuño de 2023 – actualidade | ### Concelleiros por lista desde 2003 | Lista | 2003 | 2007 | 2011 | 2015 | 2019 | 2023 | |---|---:|---:|---:|---:|---:|---:| | PP | 10 | 11 | 13 | 9 | 8 | 11 | | PSdeG-PSOE | 11 | 10 | 9 | 4 | 10 | 6 | | BNG | 4 | 4 | 3 | 2 | 2 | 6 | | CA | — | — | — | 10 | 5 | 2 | ## Unha capital administrativa e universitaria que volve medrar Santiago cambiou de mans con frecuencia. Tras os primeiros gobernos da UCD e un breve paso de Alianza Popular, a cidade foi socialista durante case un cuarto de século con Xerardo Estévez (1987-1998) e Sánchez Bugallo (1998-2011). O PP gañouna en 2011, pero tivo tres alcaldes en catro anos; en 2015 chegou a marea de Compostela Aberta con Martiño Noriega, en 2019 volveu Bugallo e en 2023 o BNG. Nas municipais de 2023 a suma de BNG, PSdeG e Compostela Aberta superou o 54 % dos votos, nunha Galicia gobernada polo PP desde a Xunta, e a relación coa Administración autonómica alterna colaboración, como no Xacobeo ou na vivenda pública, e choque, como no debate sobre a taxa turística. O xiro de 2023 explícase polo trasvasamento de votos dentro da esquerda: o PSdeG caeu do 34,7 % ao 21,7 % e o BNG subiu do 9,3 % ao 23,6 %. A poboación superou en 2025 os 100.000 habitantes, con 100.965 empadroados segundo o INE, fronte a 95.612 en 2015. O crecemento apóiase na inmigración: en 2022, o 11,2 % dos veciños nacera no estranxeiro, con Venezuela como primeiro país de orixe. A economía xira arredor da Administración autonómica, da Universidade de Santiago, da sanidade e do turismo do Camiño. O paro rexistrado era de 3.567 persoas en setembro de 2026, un 2,7 % máis que un ano antes, uns 35 parados por cada 1.000 habitantes. É unha cidade de rendas altas. A renda neta media por fogar chegou aos 43.695 euros en 2024 segundo o Atlas de Distribución de Renda do INE, e a renda por persoa, aos 18.490 euros. Por distritos censuais a media vai de 34.997 a 50.153 euros, e entre seccións censuais, de 31.555 a 65.769, unha fenda moderada en comparación con outras capitais. A presión sobre a vivenda concéntrase no casco histórico e nos barrios universitarios, onde o aluguer compite co uso turístico. En xestión, as cifras debuxan un Concello de tamaño medio que gasta uns 1.470 euros por habitante e volveu endebedarse, con 23,7 millóns de débeda viva a finais de 2025. O novo contrato de autobús, a redución de pisos turísticos e a recadación da taxa son as métricas que o goberno exhibe; a limpeza e o estado do transporte, as que repite a oposición. Cun goberno de oito concelleiros, calquera iniciativa necesita votos alleos, e esa dependencia marcará o último ano antes das municipais.