---
type: municipio
lang: eu
canonical: https://www.politicaelectoral.com/eu/espana/municipios/pamplona
nombre: Iruñea
generado: 2026-10-21T12:00:00
data_crc: a64c3094
ambito: espana
ccaa: navarra
provincia: Navarra
alcalde: joseba-asiron
---

Iruñea da EH Bilduk gobernatzen duen autonomia-erkidegoetako hiriburu bakarra. **Joseba Asiron** alkatetzara itzuli zen 2023ko abenduaren 28an, Nafarroako Alderdi Sozialistak ezker abertzalearekin, Geroa Bairekin eta Contigo-Zurekinekin sinatutako zentsura-mozio bati esker, Cristina Ibarrola erregionalistaren aurka, hauteskundeetatik sei hilabetera. Harrezkero gutxiengoan gobernatzen du Geroa Bairekin eta Contigorekin, baina aurrekontu guztiak atera ditu aurrera PSNren botoekin. Sarasate pasealekuaren berrikuntzak, etxebizitza-planak, Erorien monumentuari esanahi berria emateko prozesuak eta euskarak markatzen dute agintaldia; UPNren eta PPren oposizioak, aldiz, denbora galdutzat jotzen du.

## Iruñeko Udala

- **Alkatea:** Joseba Asiron Sáez (Bildu), 2023tik
- EH Bildu, Geroa Bai eta Contigo-Zurekinen gobernua (27 zinegotzietatik 11), PSNren kanpoko babesarekin 2023ko zentsura-mozioaz geroztik.
- **Gobernu-kidea:** GBai
- **Kanpoko babesa:** PSOE
- **Biztanleria (2025):** 209.094 biztanle
- **2026ko aurrekontua:** 293,8 M€

| Zerrenda | Osoko bilkura: 27 zinegotzi |
|---|---:|
| UPN | 9 |
| Bildu | 8 |
| PSN | 5 |
| PP | 2 |
| GBai | 2 |
| Contigo | 1 |

## 2023ko abenduan Udala aldatu zuen zentsura-mozioa

UPNk irabazi zituen 2023ko maiatzaren 28ko udal-hauteskundeak, botoen %30,3rekin eta 27 zinegotzietatik 9rekin. EH Bilduk 8 lortu zituen, PSNk 5, PPk 2, Geroa Baik 2 eta Contigo-Zurekinek 1. Ekainaren 17an Cristina Ibarrola alkate hautatu zuten, boto gehien jaso zituen zerrendaren burua zelako, sozialisten abstentzioarekin. Abenduan PSNk jarrera aldatu zuen: abenduaren 13an, EH Bildurekin, Geroa Bairekin eta Contigo-Zurekinekin batera **zentsura-mozio** bat erregistratu zuen, eta abenduaren 28an Asiron alkate hautatu zuten, 15 botoren aldeko eta 11ren kontrako emaitzarekin. Lehen aldia izan zen sozialisten botoek EH Bilduko alkate bat hautatzeko balio zutena. PSNk lau zinegotzirekin bozkatu zuen, haren zinegotzietako batek akta utzia baitzuen.

Eragiketak oihartzun handia izan zuen Espainia osoan, Pedro Sánchezek EH Bilduren babesarekin lortutako inbestiduratik hilabetera. UPNk, PPk eta Voxek sozialistak salatu zituzten Iruñea Kongresuko babesen truke emateagatik. Ibarrolak errepikatzen jarraitzen du: 2026ko iraileko hiriaren egoerari buruzko eztabaidan esan zuen Asironen alkatetza "Iruñetik oso urrun dauden interesengatik adostutako" akordio batetik jaio zela.

Udal-gobernua EH Bilduk, Geroa Baik —Mikel Armendáriz bozeramaile duela— eta Contigo-Zurekinek —Txema Mauleón bozeramaile duela— osatzen dute: 11 zinegotzi. PSNren bost zinegotziak, Marina Curiel bozeramaile dutela, ez ziren gobernuan sartu, baina "gobernagarritasunaren giltza" direla diote. Guztira 16 boto dituzte, gehiengo zabala. Oposizioan daude UPN, 9 zinegotzirekin, eta PP, 2rekin eta Carlos García Adanero bozeramaile duela. Ibarrola 2026ko otsailean aukeratu zuten UPNren hautagai foru-hauteskundeetarako, eta Udala utziko du zerrenda hori gidatzeko.

## PSNrekin adostutako hiru aurrekontu

Mozioaren gehiengoak ekitaldi bakoitzean onartu du aurrekontu bat, UPNko aurreko alkateek, Enrique Mayak eta Ibarrolak, lortu ez zutena. **2026ko** aurrekontua, 2025eko azaroaren 7an sinatua eta azaroaren 27ko osoko bilkuran hasiera batean onartua, hiriaren historiako handiena da: 293,8 milioi Udalarentzat, 2025eko 283 milioien aldean. 35 milioi inguru bideratzen ditu inbertsioetara, eta horietatik 12,2 Sarasate pasealekuaren berrikuntzarako dira. PSNk 4,34 milioi sartzea lortu zuen inbertsioetan, besteak beste 1,5 milioi Monasterio de Urdax kalea berriro urbanizatzeko, 1,5 milioi Pio XII.aren korridorearen 2. eta 3. faseetarako eta 300.000 euro erdigunearen eta Milagrosaren arteko mikrobus elektriko baterako; zuzenketen bidez, beste 4 milioi inguru.

Ogasun Ministerioaren arabera, Udalaren zor bizia 20,1 milioikoa zen 2025aren amaieran, biztanleko 100 euro baino gutxiago. Curielek ohartarazi du **Bizikidetza Plan** zorrotzik gabe ez dela aurrekontu berririk izango; Asironek 2026a amaitu aurretik onartzea aurreikusten du.

## Sarasate, Eroriak eta paperean dauden 1.500 etxebizitza

Obra enblematikoa **Sarasate pasealekuaren berrurbanizazioa** da, 15,1 milioi eurotan esleitua, BEZa barne; sareak berritzea eta hondakinen bilketa pneumatikoa ere jasotzen ditu. 2026ko udaberrian amaitu behar zen, baina Udalak 2027ko urtarril aldera kokatzen du orain amaiera, agertzen diren aztarna arkeologikoen arabera. Pio XII.aren korridore jasangarria osatu da, San Jorge biribilgunea lurperatzeko ideia-lehiaketa abiarazi da, eta azaroan II. Zabalgunearen plangintza onartzea aurreikusten da.

Erorien monumentua da proiekturik sinbolikoena. Udalak lehiaketa bat deitu zuen hura memoria demokratikoko gune bihurtzeko; 2026ko maiatzean, alkateak zuzendutako epaimahaiak bi finalista aukeratu zituen 21 proposamenen artean, biak eraikinaren sinbologia desaktibatzeko baldintzarekin. Memoria historikoaren aldeko elkarteek, ordea, erabat eraisteko eskatzen dute.

**Etxebizitzan**, Asironen arabera bere planak 1.500 etxebizitza ingururen oinarriak ezarri ditu, erdiak babestuak: Azpilagañan eta Arrosadian Nafarroako Gobernuarekin batera egindako sustapenak, udal-lurzoruko kooperatibak eta Buztintxuriko eta Sadarreko planen izapidetzea. UPNk eta PPk erantzuten dute gaur egun ikusten diren garabiak beren agintaldiko enkanteetatik datozela, eta kritikatu egiten dute udal-lurzorua etxebizitza libreetarako saltzea. Neurririk polemikoena merkataritza-lokalak etxebizitza bihurtzeko lizentziak etetea da, 2026ko uztailaren 2an onartua, erdigunetik kanpo: kaltetuek auzitegietara jo dute, eta Udalak onartzen du kaleen mapa berregokitu beharko duela. Emisio gutxiko eremua Alde Zaharrean baino ez da aplikatzen oraingoz, 200 euroko isunekin ingurumen-etiketarik gabeko ibilgailuentzat eta egoiliarrentzako salbuespenarekin.

Alkateak aitortu du konpromiso batzuk "azkarrago bete beharko liratekeela", hala nola Bizikidetza Plana edo Erripagañaren desblokeoa. EH Bilduren tokiko zuzendaritzak 2026ko irailaren 7an proposatu zuen Asiron berriro hautagai izatea 2027an; militantziak berretsi behar du oraindik.

## Ohiko galderak

**Nor da Iruñeko alkatea?** Joseba Asiron, EH Bildukoa, 2023ko abenduaren 28az geroztik, Cristina Ibarrolaren aurkako zentsura-mozio baten ondoren.

**Zein alderdi daude gobernuan Iruñean?** EH Bildu, Geroa Bai eta Contigo-Zurekin, 27 zinegotzietatik 11rekin eta PSNren bost zinegotzien kanpoko babesarekin.

**Zenbat zinegotzi ditu Iruñeko Udalak?** Hogeita zazpi: UPNk 9, EH Bilduk 8, PSNk 5, PPk 2, Geroa Baik 2 eta Contigo-Zurekinek 1.

**Zenbatekoa da Iruñeko 2026ko aurrekontua?** 293,8 milioi euro, historiako handiena, udal-gobernuak PSNrekin adostua.

**Aurkeztuko al da Asiron 2027ko hauteskundeetara?** EH Bilduk hautagai gisa proposatu zuen 2026ko irailean, eta militantziak erabaki behar du oraindik.

## Alkateen eta zinegotzien historia

### Alkateak 2000tik

| Alkatea | Alderdia | Agintaldia |
|---|---|---|
| Yolanda Barcina Angulo | UPN | 1999ko uztailaren 3a – 2011ko ekainaren 11a |
| Enrique Maya Miranda | UPN | 2011ko ekainaren 11a – 2015ko ekainaren 13a |
| Joseba Asiron Sáez | Bildu | 2015ko ekainaren 13a – 2019ko ekainaren 15a |
| Enrique Maya Miranda | UPN | 2019ko ekainaren 15a – 2023ko ekainaren 17a |
| Cristina Ibarrola Guillén | UPN | 2023ko ekainaren 17a – 2023ko abenduaren 28a |
| Joseba Asiron Sáez | Bildu | 2023ko abenduaren 28a – gaur egun |

### Zinegotziak zerrendaka 2003tik

| Zerrenda | 2003 | 2007 | 2011 | 2015 | 2019 | 2023 |
|---|---:|---:|---:|---:|---:|---:|
| UPN | 13 | 13 | 11 | 10 | — | 9 |
| Bildu | — | — | 3 | 5 | 7 | 8 |
| PSN | 5 | 4 | 3 | 3 | 5 | 5 |
| GBai | — | — | — | 5 | 2 | 2 |
| PP | — | — | 2 | — | — | 2 |
| Contigo | — | — | — | — | — | 1 |
| NA+ | — | — | — | — | 13 | — |
| NaBai | — | 8 | — | — | — | — |
| NaBai 2011 | — | — | 7 | — | — | — |
| IUN-NEB | 3 | — | — | — | — | — |
| Aranzadi | — | — | — | 3 | — | — |
| Aralar | 2 | — | — | — | — | — |
| EA-PNV | 2 | — | — | — | — | — |
| CDN | 2 | — | — | — | — | — |
| ANV | — | 2 | — | — | — | — |
| I-E | — | — | 1 | 1 | — | — |

## Bi bloketan zatitu zen hiriburu erregionalista

Iruñea sozialista izan zen Julián Balduzekin, 1979tik 1987ra, eta gero, ia hiru hamarkadaz, erregionalista: Javier Chourrautek, Alfredo Jaimek eta, batez ere, Yolanda Barcinak —1999tik 2011ra alkate— eta Enrique Mayak UPN bihurtu zuten hiriko alderdia. 2015etik, alkatetza tamaina antzeko bi bloke nola antolatzen diren araberakoa da. Urte hartan Asiron Geroa Bairekin, Aranzadirekin eta Izquierda-Ezkerrarekin iritsi zen kargura; 2019an Navarra Sumak, UPN, PP eta Ciudadanosen koalizioak, 13 zinegotzi lortu eta alkate-makila itzuli zion Mayari; 2023an UPN izan zen zerrenda bozkatuena, baina PSNk erabaki zuen emaitza, Nafarroako Parlamentuko oreka ere erabakitzen duen bezala.

INEren arabera, hiriak 209.094 biztanle zituen 2025eko urtarrilaren 1ean, 2015ean baino 13.000 inguru gehiago. Hazkundea immigrazioari zor zaio batez ere: bizilagunen %22,6 atzerrian jaio zen, 2025eko Biztanleria Zentsuaren arabera, iparraldeko hiriburuen artean proportziorik handienetako bat. %62 Nafarroan jaio zen. Errenta handiko hiria da, etxeko batez besteko errenta garbia 45.962 eurokoa izan baitzen 2024an, INEren Errenta Banaketaren Atlasaren arabera, baina auzoen artean alde nabarmenak daude: errolda-sekzioka, errenta 27.308 eurotik 84.529 eurora bitartekoa da. Ekonomia autonomia-erkidego bateko hiriburu bati dagozkion zerbitzu publiko eta sanitarioetan oinarritzen da, bi unibertsitatetan eta eskualdeko industrian, automobilgintza buru dela.

Euskara udal-ekintzaren ardatzetako bat da: gobernuak hiriko lehen Euskara Normalizatzeko Plana onartu zuen, eta UPNk eta PPk kritikatu egiten dute, gaztelaniadun gehiengoarentzat arrotza den lehentasuntzat jotzen baitute. Alkateak etxegabetasunaren hazkundea eta klima-aldaketa aipatu ditu erronka gisa; García Adanerok segurtasuna, aparkalekua eta 0-3 urteko haur-eskoletako plaza falta gehitzen ditu.

Zenbait funtsezko zerbitzu ez daude Udalaren esku soilik. Hiri-garraioa, villavesak, eta uraren zikloa Iruñerriko Mankomunitateak kudeatzen ditu. Udalarenak dira, ordea, Udaltzaingoa —2026ko ekainean 13 agente gehitu zituen eta 412 kideko plantillara iritsi zen, %19 inguru emakumeak—, haur-eskolak eta oinarrizko gizarte-zerbitzuak. Kontuak lasai daude: bizilagun bakoitzeko 100 euro baino gutxiagoko zorrarekin eta urtero onartutako aurrekontuekin, 2027ko hauteskunde-eztabaida ez da hainbeste diruaren ingurukoa izango, baizik eta etxebizitzaren, hiri-ereduaren eta alkatetza berriro erabakiko duen aliantza-formularen ingurukoa.